این مقاله به مطالعه مدل های بهینه سازی چندهدفی تصادفی با محدودیت های شانسی می پردازد. استفاده از متغیرهای تصادفی به عنوان پارامترهای ورودی در مدل های ریاضی، یکی از رویکردهای متعارف برای مدل سازی مسایل مختلف در شرایط عدم قطعیت است. همچنین، محدودیت های شانسی این امکان را به تصمیم گیرنده می دهد که محدودیت مربوطه با احتمال حداکثر یک مقدار مشخص شده رد شود. یکی از چالش های این گونه مدل ها وجود محدودیت های شانسی است و حل چنین مدل-هایی به طور مستقیم امکان پذیر نیست و می بایست محدودیت داده شده را ابتدا به حالت قطعی تبدیل کرده و سپس با به کارگیری تکنیک های موجود، مساله قطعی شده حل شود. از عمده ترین روش هایی که برای تبدیل محدودیت شانسی به حالت قطعی وجود دارد، استفاده از تابع توزیع متغیرهای تصادفی است که می بایست در دسترس تصمیم گیرندگان باشد؛ اما معمولاً تابع توزیع دقیقی از یک متغیر تصادفی در مسایل واقعی وجود ندارد. به همین دلیل، در این مقاله یک روش مبتنی بر نمونه برای تبدیل محدودیت های شانسی به حالت قطعی پیشنهاد می شود به طوری که محدودیت شانسی را با بیشترین احتمال برقرار می کند. برای حل مدل چندهدفی قطعی به دست آمده از روش مجموع وزین استفاده می شود. سرانجام به منظور بررسی کارایی روش پیشنهاد شده، یک مثال عددی ارایه می شود.

در این مقاله ارزیابی و انتخاب تکنولوژی های پیشرفته تولید مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور مدلی ترکیبی که شامل دو مرحله بوده و هم معیارهای اقتصادی و هم معیارهای استراتژیکی را در ارزیابی لحاظ می کند، ارایه کرده ایم. درمرحله اول، با توجه به محدودیت ها و ویژگی های هر طرح و با استفاده از برنامه ریزی خطی با محدودیت های احتمالی، مقادیر تولید، سطوح موجودی و کمبود برای هر طرح بدست آمده و بر اساس آنها ارزش فعلی بهینه هر طرح محاسبه می شود. در مرحله دوم مقادیر ارزش فعلی طرح ها (که در مرحله نخست بدست آمده است) به عنوان معیار اقتصادی و همچنین اهدف استراتژیکی که از انتخاب طرح ها مورد نظر است، به عنوان معیارهای استراتژیک ، در نظر گرفته می شود. سپس با استفاده از رویکرد تصمیم گیری چند معیاره فازی، طرح ها بر اساس امتیازاتی که در قبال هر یک از معیارهای استراتژیک و همچنین معیار اقتصادی کسب کرده اند، رتبه بندی شده و بهترین طرح انتخاب می شود. در پایان نیز با ذکر یک مثال عددی نحوه استفاده از مدل تشریح شده است.

چکیده فارسی:اتفاق اعم از بخت است. بخت در مورد انسان به کار می رود، اما اتفاق در غیر او نیز کاربرد دارد. این دو واژه کاربردهای مختلفی دارند: 1) تفسیر پدیده به وسیله علل ناشناخته که فراتر از عقول انسان است، 2) پدیده ای که تنها دارای علت مادی بوده و فاقد علت فاعلی و علت غائی است، 3) پدیده ای که علت غائی ندارد، هر چند دیگر علل را داراست، 4) پدیده ای که برای غایتی انجام می شود، اما به غایت دیگر منجر می شود، 5) اتفاق به معنای فقدان رابطه علی و معلولی بین دو قضیه. در کاربرد اول باید آن علت نامرئی را در دایره علل و نه در فراتر از آن جست. برای کاربرد دوم به تشکل جهان از ذرات پراکنده به طور اتفاقی و بدون علت و فاعل ذی شعور و بالتبع بدون علت غائی مثال می زنند. این در حالی است که این فرضیه با اشکالات فراوانی از جمله هدفمندی جهان طبیعت روبروست که حاکی از علت فاعلی و علت غائی است. فرضیه کاربرد سوم نسبت به اصل فعل صحیح است، اما نسبت به شخص فعل درست نبوده و بدون غایت نیست. برای کاربرد چهارم نیز به کندن زمین برای استخراج آب و وصول به گنج به طور اتفاقی مثال می زنند. در این مورد نیز سخن پیشین (غایتمندی نسبت به شخص فعل) صادق است.   چکیده عربی:الاتفاق أعم من البخت. حیث یستعمل البخت فی خصوص الانسان فقط، خلافا للاتفاق و الصدفة حیث یستعمل فیه و فی غیره. و لکل من المفردتین استعمالات مختلفة: 1) تفسیر الظاهرة بعلل و اسباب مجهولة فوق العقل البشری، 2) کون الظاهرة ذات علة مادیة فقط و فاقدة للعلتین الفاعلیة و الغائیة، 3) فقدان الظاهرة للعلة الغائیة مع توفر سائر العلل الاخری، 4) توجد الظاهر لتحقیق غایة ما إلا انها تنجر لتحقیق غایة أخری، 5) الاتفاق و الصدفة بمعنی فقدان علاقة العلیة و المعلولیة بین قضیتین. فعلی الاستعمال الاول لابد من البحث عن العلة الخفیة فی دائرة العلل خاصة بلا خرج عن تلک الدائرة. و مثلوا للاستعمال الثانی بتکون العالم من ذرات متفرقة صدفة وبلا توسط علة او فاعل ذی شعور و بالتالی فقدان العالم للعلة الغائیة. و قد سجلت علی هذه الفرضیة الکثیر من الاشکالات و الاعتراضات التی منها أن هدفیة العالم و نظامه المنسق یفندان هذا الرأی و یحکیان عن خضوع العالم لعلة فاعلیة و غائیة معا. أما الاستعمال الثالث فیصح فی أصل الفعل دون شخص الفعل لتوفر العلة الغائیة فیه. و مثلوا للاستعمال الرابع بمن یحفر الارض لغرض استنباط الماء الا انه یعثر صدفة علی کنز مدفون فیها. و هنا یجری الجواب السابق أیضا (صدق العلة الغائیة و توفرها فی شخص الفعل).

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

مطابق تفسیر مارکس در رساله ی دکتری اش، در دستگاه دموکریتی، اتم ها در خلأ طبقِ ضرورتی کور حرکت می کنند. اطلاق لفظ تصادفی به نظام دموکریتی دلالت بر حرکتِ پیش بینی ناپذیر یا بدونِ علتِ اتم ها ندارد؛ بلکه حاکی از عدم وجود طرح و نقشه ی پیشین یا غایتی مشخص در خلقِ جهان هاست. گویی که اتم ها به سمت و سویی می روند که انتهای مسیر آن، خلقِ عوالم است. اپیکور برخلاف دموکریتْ قائل به وجود ضرورتی تخطی ناپذیر در حرکات اتم ها نیست و انحراف اتم از خطِ مستقیم را به عنوان سنخی حرکت تصادفی وارد نظام اتمیستی اش می کند. با انحراف به مثابه حرکتی تصادفی است که اساساً خلق جهان ها آغاز می شود. پس پایه ی خلقِ جهان ها، تصادف {یا بخت} است. اپیکور هم قائل به حرکتِ تصادفی اتم هاست، هم در روند خلق جهان ها هیچ طرح و نقشه ی پیشینی ای را مفروض نمی گیرد. تصادف اپیکوری، هم حاکی از نفیِ غایت است و هم حاکی از حرکاتِ تصادفی اتم ها در انحراف از خطِ مستقیم.

یکی از بحث های اساسی برای سرمایه گذاران موضوع تشکیل پرتفوی بهینه سهام است. در مساله انتخاب سبد سرمایه گذاری، تصمیم گیرنده هم زمان با اهداف مختلف و گاه متعارض مانند نرخ بازده، نقدینگی، سود تقسیمی و ریسک مواجه است. در بهینه سازی پرتفوی، مساله اصلی، انتخاب بهینه دارایی ها و اوراق بهاداری است که با مقدار مشخصی سرمایه می توان تهیه کرد، اما از یک سو، عدم قطعیت های مرتبط به هر سهم، و از سوی دیگر چند هدفه بودن مدل انتخاب سبد سهام بهینه، بر پیچیدگی مساله می افزاید. در این مقاله بهینه سازی سبد سهام در حالت عدم قطعیت مورد مطالعه قرار گرفته است. رویکرد برنامه ریزی تصادفی برای تبدیل عدم قطعیت به حالت قطعیت و برنامه ریزی توافقی برای تک هدفه شدن، به صورت ترکیبی مورد استفاده قرار می گیرد. از اطلاعات مربوط به 20 شرکت دارویی از بازار بورس تهران استفاده شده است و اعتبار مدل بررسی شده است. نتایج نشان می دهد که سبد سهام ارائه شده دارای کارایی بالایی است.